INTERNATIONAL ASSOCIATION OF ART CRITICS GREEK SECTION

Home page

DOSSIER AICA HELLAS

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΝΕΛΛΗΣ

Γιάννης Κουνέλλης, Χωρίς Τίτλο, 2012 © ο καλλιτέχνης, με την ευγενική παραχώρηση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Photo Boris Kirpotin
Γιάννης Κουνέλλης, Χωρίς Τίτλο, 2012 © ο καλλιτέχνης, με την ευγενική παραχώρηση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Photo Boris Kirpotin

Γιάννης Κουνέλλης

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

5 Απριλίου - 30 Σεπτεμβρίου 2012

 

Την τελευταία φορά που βρέθηκα σε ατομική έκθεση του Γιάννη Κουνέλλη ήταν το 2007, στην πρώτη που λάμβανε χώρα σε μεγάλο ίδρυμα γερμανόφωνης χώρας, στο Kunstmuseum Liechtenstein, στην ήσυχη και ευημερεύουσα πρωτεύουσα Vaduz. Ήταν μια έκθεση παράξενα ζεστή μέσα στο παγωμένο αλπικό τοπίο, με μνημειώδη αλλά λιτά, συμβολικά έργα που θα μπορούσαν να είχαν πηγή τους κάποιο ρομαντικό τευτονικό μύθο φυσικής φθοράς και αναγέννησης. Πέντε χρόνια μετά, τον συναντώ ξανά στη μεγάλη του έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, μέσα στο ταραγμένο τοπίο της Αθήνας της κρίσης, και συνειδητοποιώ, για ακόμα μια φορά, πόσο βαθιά ουμανιστική, και γι’ αυτό επίκαιρη, είναι η παρουσία του Γιάννη Κουνέλλη στον παγκόσμιο πολιτισμικό χάρτη, με έργα που δύνανται να συνδιαλεχθούν με την ιδιαιτερότητα της κάθε ανθρώπινης κατάστασης σε οποιοδήποτε τόπο και χρόνο.

 

Μόνο που αυτή τη φορά η φθορά δεν είναι φυσική αλλά παράλογα βίαιη, και η αναγέννηση αβέβαιη. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο Κουνέλλης επιστρέφοντας ξανά στην πατρογονική γη, σταματά να αφουγκραστεί τον κουρνιαχτό, να ψηλαφίσει και να επανασυνδέσει τα κομμάτια της σπασμένης ενότητας που χαρακτηρίζει τον άνθρωπο. Αν για τον Barnett Newman η έννοια του ατόμου συμπυκνώνεται στην απολυτότητα της κάθετης ράβδου που αντιπροσωπεύει τον Έναν μπροστά στο άπειρο, αποκύημα της ανεμοδαρμένης μα αγέρωχης ασκητικής μονάδας του Caspar David Friedrich, που θεωρεί τον άνθρωπο θεόπνευστο ον ενάντια στα δεινά και στα ψεύδη μιας επίπλαστης κοινωνίας, ο Κουνέλλης βουτάει στα σπλάχνα της κοινωνίας και αδράχνει όσες αδυναμίες, φόβους, απώλειες και προσδοκίες μπορεί να σηκώσει για να νικήσει λήθη και αμάθεια μαζί. Ακόμα και κατακερματισμένη ή πεπερασμένη, η κάθε ύπαρξη αξίζει να μνημονευτεί ως ευθυτενής μονάδα, μέσα από μία εικαστική γλώσσα που δημιουργείται διαρκώς από το περιβάλλον του ανθρώπου, προσωπικό και συλλογικό, χωρίς ποτέ να εξαντλείται στο ίδιο της το γλωσσικό ιδίωμα.

 

Η εικόνα είναι επιβλητική, και ενδεικτική της λεπτοφυούς, πολυεπίπεδης αφήγησης μέσα από την οποία ο ίδιος ο καλλιτέχνης αντιλαμβάνεται τη σύσταση του χρόνου και ζωγραφίζει την υφή του, με αντικείμενα και θεατές να μοιράζονται τον ίδιο τόπο μέσα από ένα πυκνό υπαρξιακό διόραμα της βιωμένης πραγματικότητάς τους. Μαύρα παλτά παραταγμένα στη σειρά και κρεμασμένα από τσιγκέλια, καπέλα και φθαρμένα παπούτσια, ένα DIY σύνολο κατασκευής κάποιων ηρώων ρεμπέτικων τραγουδιών ίσως, μας ψιθυρίζουν την ιστορία του λαϊκού μας πολιτισμού αν σκύψουμε να τους ακούσουμε και δεν τους προσπεράσουμε. Με τον ίδιο τρόπο μαγεύει και η ιερή καθημερινότητα μιας λάμπας θυέλλης της οποίας η αψιά μυρωδιά ξυπνά μνήμες συσκότισης κι ελπίδα. Το μνημείο μιας ένδοξης ανάγνωσης του παρελθόντος συνομιλεί με το δύσβατο παρόν, σε ένα αμάλγαμα από σπασμένες κεφαλές κλασικών αγαλμάτων, σύγχρονες εφημερίδες και σακιά από κάρβουνο, πλησίον των ιερατικών κυκλαδίτικων μορφών του μουσείου. Την ίδια στιγμή, η δαμόκλειος σπάθη ενός χασαπομάχαιρου αιωρείται ως σημείο στίξης της έκθεσης και ως νομοτελειακή Νέμεσις ενός γνήσιου σημερινού δράματος που ξεδιπλώνεται εμπρός μας, και μετά από αυτήν την έκθεση, και μέσα μας.

 

Φαίη Τζανετουλάκου